Ешкі егіз тауып, қойдан аспас,
Ит сегіз тауып, елден аспас.
«Ешкі егіз тауып, қойдан аспас, Ит сегіз тауып, елден аспас.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ешкі егіз тапса да, қойдай өнімді емес; ит сегіз тапса да, елдің орнын баса алмайды. Астарлы мағынасы — табиғатынан, тегі мен болмысынан артқа шықпайтын нәрсе бар, кез келген көптік не молшылық бірден үлкен мәртебе әкелмейді. Яғни саны көбейсе де, сапа мен қадір өз орнында қалады.
Образдар мен теңеулер
Мұнда ешкі мен қой, ит пен ел салыстырылады. Қой — қазақ ұғымында берекелі, пайдалы малдың белгісі, ал ешкі — өсімі болғанмен, құны төменірек бейнеде алынған. Иттің көп күші мен ұрпағы болғанымен, «елден аспау» арқылы жеке тіршілік пен тұтас жұрттың, көптің, қауымның қадірі жоғары қойылады. Бұл теңеулер халықтың мал шаруашылығынан туған өмірлік байқауын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әр нәрсенің санымен емес, сапасымен бағаланатынын еске салады. Мысалы, бір мекемеде қызметкер көп болғанымен, тәртіп пен нәтиже жоқ болса, ол ұйым мықты санала бермейді. Ал аз адам болса да, ұйымшыл, іскер, жауапты ұжым әлдеқайда тиімді болады.
It segiz taýyp, elden aspas.