Жалғыздың өзі - сығай,
Екеудің бірі - жұбай,
Үшеудің бірі - шарана,
Төртеудің бірі - қаймана.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жалғыз адамның тірлігі әлсіз, күші шектеулі екенін, ал саны артқан сайын бірлік пен тірек көбейетінін меңзейді. «Жалғыздың өзі - сығай» дегені — жалғыз кісі өзімен-өзі ғана, сүйеніш аз. «Екеудің бірі - жұбай» — екі адам болса, бір-біріне серік, жолдас, тірек болады. «Үшеудің бірі - шарана», «Төртеудің бірі - қаймана» деген жолдар адамдар көбейген сайын жеке бастың салмағы азайып, ортақ іс, ортақ жауапкершілік алдыңғы орынға шығатынын астарлайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жұбай» — жақын серік, «шарана» — әлі толық қалыптаспайтын әлсіз күй, ал «қаймана» — көптің бірі, ортақ жұрттың бір мүшесі деген ұғым береді. Халық санды ғана емес, адамның қоғамдағы орнын, қолдаудың маңызын бейнелі түрде көрсеткен. Жалғыздық — оқшаулану, ал көптік — сүйеніш пен қорған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал топпен істелетін жұмыстың, отбасы мен достың, ұжымдағы келісімнің маңызды екенін еске салады. Мысалы, бір адам жалғыз көтере алмайтын шаруаны бірнеше әріптес болып тез әрі сапалы бітіре алады. Сондықтан қиын істі жалғыз көтермей, ақылдасып атқарған дұрыс.
Ekeýdiń biri - jubaı,
Úsheýdiń biri - sharana,
Tórteýdiń biri - qaımana.