Кәпір тоқ болса, мұсылман тыныш.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ортада жат, бөтен, тіпті дін айырмасы бар адам тоқ әрі жайлы болса, мұсылман да тыныш өмір сүреді деген ой. Астарлы мағынасы — айналадағы жағдай тұрақты, қауіп-қатер аз, қақтығыс жоқ кезде ғана адам өз тіршілігін берекелі өткізеді. Яғни біреудің ашуы, қақтығысы, араздығы күшейсе, одан өзгенің де тынышы кетеді. Мақал жұрттың амандығы мен тыныштығы бәрінен қымбат екенін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кәпір» сөзі қазіргі түсінікте жай ғана өзге, бөтен адамды меңзейтін ескі қолданыс ретінде беріледі; негізгі нысана — сыртқы қауіп пен бөгде ықпал. «Тоқ болу» — қарны тоқ, көңілі жай, талабы басылған күйді білдіреді. «Мұсылман тыныш» деуі — өз адамымыздың ғана емес, бүкіл қоғамның аман болуы, үрейсіз өмір сүруі. Яғни тоқтық пен тыныштық қатар жүретін құтты жағдай суреттеледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды қоғамдағы тұрақтылық, бейбітшілік, келісім туралы айтқанда қолдануға болады. Мысалы, екі көрші дауласпай, әрқайсысы өз тіршілігін тыныш жүргізсе, бүкіл аулаға береке орнайды. Бұл — адамдардың өзара сыйластығы сақталса, көп мәселе ушықпай шешілетінін еске салатын сөз.