Ишанға қол бермеген,
Шайтанға жол береді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам рухани тәрбие мен дұрыс жолды уақытында қабылдамаса, теріс ықпалға тез еріп кететінін білдіреді. Тура мағынада: ишанға, яғни дін жолын үйрететін, жөн сілтейтін адамға қол бермеген кісі шайтанға, яғни жамандық пен азғыруға жол береді. Астарлы мағынасы: адам ізгі кеңесті тыңдамаса, иманнан, тәртіптен, жақсы тәрбиеден алыстап, нәпсіге, қате әрекетке ұрынады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ишан» — тек діни адам ғана емес, дұрыс жол көрсетуші, ақылшы, тәрбиеші бейнесі. «Қол беру» — мойынсұну, ізгілікке бет бұру, тәртіпке келу деген ишара. Ал «шайтанға жол беру» — жаман ойға, азғыруға, бұзақылыққа ерік беру. Халық осы қарсы қою арқылы жақсы мен жаманның арасы өте нәзік екенін әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал ата-ананың, ұстаздың, ақсақалдың ақылын тыңдамаған жасқа қатысты жиі айтылады. Мысалы, студент жақсы жолдан тайдырмайтын кеңесті елемей, жалқаулыққа, зиян әдетке, бос ортаға ерсе, кейін қиындыққа ұшырайды. Яғни, уақытында тәрбие мен бағыт алған адам ғана теріс жолдан сақтанады.
Shaıtanǵa jol beredi.