Күмән иманнан айырар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: күмән адамды сенімнен алыстатады. Астарлы мағынасы: орынсыз күдік, шүбә, сенімсіздік адамның ішкі тұрақтылығын бұзады, иманы мен рухани беріктігін әлсіретеді. Қазақ танымында иман тек діни сенім емес, ол — шыншылдық, тыныш жүрек, таза ниет. Сондықтан адам біреуге де, өзіне де негізсіз күдікпен қараса, ақиқаттан гөрі уайымға көбірек еріп кетеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «иман» — адамның рухани өзегі, ар-ұяты мен сенімінің белгісі. Ал «күмән» — сол өзекті ірітіп, ішкі нықтықты шайқалтатын күш ретінде көрінеді. Мұнда күмән бір сәттік ой емес, адамның жан дүниесін әлсірететін кесел іспетті берілген. Яғни сенім мен күдік бір-біріне қарсы қойылып, таза жүрек пен тұрақсыз көңілдің айырмасы ашылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдар арасындағы сенімге де қатысты айтылады. Мысалы, досы туралы дәлелсіз өсекке еріп, оған күмәнмен қарай берген адам арадағы сыйластықты жоғалтуы мүмкін. Сол себепті кез келген іске асығыс күдікпен емес, ақылмен, сабырмен қарау қажет. Бұл сөз адамды орынсыз сезікке берілмей, әділ ойлауға шақырады.