Күнәң болмаса, күнді болжа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — егер айып-қателігің, күнәң жоқ болса, ештеңеден қорықпай, ертеңгі күннің қалай боларын ойлап тауап ет деген ой. Астарлы мағынасы — адам арын таза ұстаса, алдағы күнге сеніммен қарайды; кінәлі жан ғана қауіптеніп, күдікке түседі. Яғни, адал өмір сүрген адамға болашақтан именудің қажеті жоқ.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күнә» — адамның ар-ұятына дақ түсіретін іс, ал «күнді болжау» — болашақты алдын ала сезіп, уайымдау, сақтану, күмәндану мағынасында қолданылған. «Күн» сөзі мұнда тек тәулікті емес, келе жатқан заман, ертеңгі тіршілікті де меңзейді. Мақал адамды өз ісіне жауапты болуға шақырады: жүрегің таза болса, ойың да тыныш болады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл сөзді адам өз ісіне сенімді болғанда қолдануға болады. Мысалы, бір қызметкер жұмысын адал істеп, құжаттарын дұрыс жүргізсе, тексеріс келгенде қысылмайды. Өйткені оның уайымы жоқ. Бұл мақал жастарға да: өтірік айтпай, адал жүрсең, ертеңгі күннен қорықпайсың деген өмірлік сабақ береді.