Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
190.8K
Қаралым
179
Орташа
Сұрыптау:
Бақыр қазан қайнаса,
Бәріміздің ырысымыз.
Бәріміздің ырысымыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір үйдегі бақыр қазан қайнап, ас піссе, одан бәрі дәм татады. Астарлы...
Қыс қыстығын қылмаса,
Жаз жаздығын қылмайды.
Жаз жаздығын қылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыс өзіне тән салқын, қытымыр мінезін көрсетсе, жаз да өз жылуын, жайм...
Өгізді қойшы - өлген қойшы,
Жеп болғанда көрген қойшы.
Жеп болғанда көрген қойшы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің малын бағып жүрген қойшының салғырттығы салдарынан өгіз де, қ...
Адамды кейде баршылық сынайды,
кейде жоқшылық сынайды.
кейде жоқшылық сынайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі тек молшылықпен не тек таршылықпен өлшенбейтінін білдіреді. Баршылық келге...
Батыр түсінде жау көреді,
Балықшы түсінде ау көреді.
Балықшы түсінде ау көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ойы мен кәсібі, көңілінің бағыты оның түсіне дейін әсер ететінін білдіреді. Батыр...
Боталаған түйеден,
Бұлақ суы артылмас;
Құлындаған биеден,
Құдық суы артылмас.
Бұлақ суы артылмас;
Құлындаған биеден,
Құдық суы артылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: боталаған түйе мен құлындаған бие көп су ішеді, сондықтан олардың шөлін...
Бай болайын деген жігіт айырбасшыл,
Адам болайын деген жігіт қарындасшыл.
Адам болайын деген жігіт қарындасшыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас жігіттің болашақтағы бағытын екі түрлі мінезбен өлшейді. «Бай болайын деген жігіт айы...
Біреудің төсін жесең,
Өзіңнің ұшаңды сайла.
Өзіңнің ұшаңды сайла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің еңбегіне, несібесіне не дайындығына сүйеніп пайда көрсең, өзің де соған сай жауа...
Жер - байлықтың көзі,
Еңбеккер иесінің өзі.
Еңбеккер иесінің өзі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жердің адамға беретін ырысы мен игілігі зор екенін айтады. Жерден өнім алып, мал өсіріп,...
Ұнды пәтір құртады.
**Негізгі мағынасы** «Ұнды пәтір құртады» деген мақалдың тура мағынасы — ұннан жасалған пәтірдің көп желініп, тез таусы...
Түйе жаманы - күрт,
Шөп жаманы - керт.
Шөп жаманы - керт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай ұсақ көрінетін кемшіліктің өзінен үлкен зиян тууы мүмкін екенін аңғартады. Түйені...
Диқан болсаң, жеріңнің басында бол,
Сыпайы болсаң, бегіңнің қасында бол.
Сыпайы болсаң, бегіңнің қасында бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі істің жөнін қатар айтады. Диқан адам жермен тікелей айналысуы керек, өйткені ег...
Жеріне қарай егін ек,
Жолына қарай жегін жек.
Жолына қарай жегін жек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істі өз орнына, өз жағдайына қарай істеу керек екенін білдіреді. Тура мағынасында жер...
Мал - баққандікі,
Жер - жыртқандікі.
Жер - жыртқандікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мал да, жер де өздігінен пайда әкелмейді, оны бағып-қағып, еңбектенген...
Жер асыңнан жемес асың көп болсын.
**Негізгі мағынасы** «Жер асыңнан жемес асың көп болсын» деген сөз адамның ырысы мен несібесі мол болсын деген тілек бі...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.