Алаған қолым - береген.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Алаған қолым — береген» деген мақал адам алғанын да, бергенін де ұмытпайтын, қолы ашық, жомарт кісі туралы айтады. Тура мағынада бұл — бір қолмен алып, бір қолмен тарату, яғни дүние-мүлікті тек жинап қоймай, оны қажет жеріне жұмсау. Астарлы мағынасы — адам сараң болмай, қолындағысын орнымен бөліссе, ел ішінде сыйлы болады, берекесі де артады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қол» сөзі адамның іс-әрекетін, мінезін бейнелейді. «Алаған» — алып тұратын, пайдаға қарайтын қимыл; «береген» — жомарттық, үлес қосу, көмектесу. Осы қарсы қою арқылы халық дүниеқоңыздық пен кеңпейілдікті салыстырады. Қолдың алу мен беруі өмірдегі ынсап пен қайырымды білдіретін көркем образ.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды қазір де қайырымдылық жасайтын, әлсізге көмектесетін, табысын ортақ игілікке жұмсайтын адамдарға қатысты қолдануға болады. Мысалы, кәсіпкер жыл сайын аз қамтылған отбасыларға азық-түлік таратып тұрса, жұрт оны «алғанын ұмытпай, бергені де бар адам» деп мақтайды. Мұнда негізгі ой — жомарттық адамның абыройын өсіреді, ал бөлісу берекені көбейтеді.