Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
188.8K
Қаралым
178
Орташа
Сұрыптау:
Қырық атан ұстама,
Қырық тамыр ұста.
Қырық тамыр ұста.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қырық атан сияқты ауыр жүктемені ұстағаннан гөрі, қырық тамырды ұстап,...
Шаруа түбі - кеңес,
Сауда түбі - келіс.
Сауда түбі - келіс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істің бәрі ақылдасудан басталып, ортақ шешімге келумен аяқталатынын білдіреді. «Шаруа түб...
Қойшының қызы қой келгенде іс қылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қой бағатын адамның қызы қойдың келуін күтіп, мал шаруасына қатысты іс...
Орағың өткір болса, қарың талмайды,
Отаның берік болса, жауың алмайды.
Отаның берік болса, жауың алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: орақ өткір болса, егін ору жеңілдеп, адам көп қиналмайды. Ал отаны бері...
Сұңқар қанаты ұшқанда қатаяды.
**Негізгі мағынасы** Сұңқардың қанаты ұшқан сайын қатаятыны сияқты, адам да әрекет етіп, еңбек етіп, тәжірибе жинаған са...
Еңбексіз өмір - сөнген көмір.
**Негізгі мағынасы** Еңбексіз өмірдің мәні кем, қызығы аз деген ой айтылады. Тура мағынасында сөнген көмір — жылуы жоқ,...
Қара тұяқ қарында жатпас,
Мезгіл болмай таң атпас.
Мезгіл болмай таң атпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі ойды қатар айтады. Біріншісі: малдың қара тұяғы, яғни еңбекпен өсірілген, бағалы нәрс...
Кісіден сұрағанның екі көзі шығады,
Құдайдан сұрағанның екі бүйірі шығады.
Құдайдан сұрағанның екі бүйірі шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның біреуден қайта-қайта сұрана бермей, өз қажетіне өзі жауап іздеп, еңбек етіп, тәуе...
Тарта жесең, тай қалар,
Қоя жесең, қой қалар,
Қоймай жесең, не қалар?
Қоя жесең, қой қалар,
Қоймай жесең, не қалар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тамақты да, дәулетті де орнымен, үнемдеп пайдалану керек екенін ескертеді. Тура мағынасын...
Ердің ісін ауыр қылма,
Сәйгүлікті жауыр қылма.
Сәйгүлікті жауыр қылма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың атқаратын ісі мен жауапкершілігін орынсыз ауырлатпауды ескертеді. «Ердің ісі...
Еңбегі аздың өнбегі аз.
**Негізгі мағынасы** «Еңбегі аздың өнбегі аз» деген мақал адам аз еңбек етсе, соның нәтижесі де аз болатынын білдіреді....
Еңбек етем десең ерінбе,
Өнер үйренемін десең жерінбе.
Өнер үйренемін десең жерінбе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды мақсатқа жету үшін жалқаулықтан арылып, табанды болуға шақырады. Бірінші жолда еңб...
Жалқаулық аздырады, еңбек оздырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында жалқаулық адамның күш-қуатын, уақытын және мүмкіндігін босқа ысырап етет...
Теңге - тиыннан, ынтымақ - ұйымнан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұсақ тиындар жиналса, теңге болады; сол сияқты адамдар бірлесіп, ұйымш...
Күштінің арты диірмен тартады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күші бар, қуатты адам диірменді де тарта алады, яғни ауыр жұмысты атқ...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.