Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Күштінің арты диірмен тартады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күші бар, қуатты адам диірменді де тарта алады, яғни ауыр жұмысты атқ...
Қара тұяқ қарында жатпас,
Мезгіл болмай таң атпас.
Мезгіл болмай таң атпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі ойды қатар айтады. Біріншісі: малдың қара тұяғы, яғни еңбекпен өсірілген, бағалы нәрс...
Орағың өткір болса, қарың талмайды,
Отаның берік болса, жауың алмайды.
Отаның берік болса, жауың алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: орақ өткір болса, егін ору жеңілдеп, адам көп қиналмайды. Ал отаны бері...
Сұңқар қанаты ұшқанда қатаяды.
**Негізгі мағынасы** Сұңқардың қанаты ұшқан сайын қатаятыны сияқты, адам да әрекет етіп, еңбек етіп, тәжірибе жинаған са...
Соңғы түйенің жүгі ауыр.
**Негізгі мағынасы** «Соңғы түйенің жүгі ауыр» деген мақалдың тура мағынасы — керуендегі ең соңғы түйеге жүк көбірек ар...
Қыс киімін жаз киіп,
Жарлы қайдан байысын.
Жазы-қысы жұмыс қып,
Мая қайдан қайысын?
Жарлы қайдан байысын.
Жазы-қысы жұмыс қып,
Мая қайдан қайысын?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қысқа арналған киімді жазда киіп, орынсыз ысырап жасаса, кедейдің...
Еңбексіз өмір - сөнген көмір.
**Негізгі мағынасы** Еңбексіз өмірдің мәні кем, қызығы аз деген ой айтылады. Тура мағынасында сөнген көмір — жылуы жоқ,...
Қарыстан сүйем жақын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірінде тым үлкен айырма емес, аз ғана жақсылықтың, аз ғана ілгерілеудің өзі маң...
Мал құлағы - саңырау.
**Негізгі мағынасы** «Мал құлағы - саңырау» деген мақалдың тура мағынасы: малдың еститін құлағы болса да, оның адамша т...
Іздесең - табасың, алыссаң - аласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені іздесең, оны табасың; ал бір іске бел шешіп кіріссең, нәти...
Еңбек - адамның көркі, Адам - заманның көркі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің адамды ажарландырып, қадірін арттыратынын айтады. Тура мағынасында еңбек еткен а...
Еңбегі аздың өнбегі аз.
**Негізгі мағынасы** «Еңбегі аздың өнбегі аз» деген мақал адам аз еңбек етсе, соның нәтижесі де аз болатынын білдіреді....
Ұста пышаққа жарымайды,
Етікші етікке жарымайды.
Етікші етікке жарымайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұста өз қолымен пышақ жасайды, бірақ өзі сол пышаққа бірден ие бола бе...
Ердің ісін ауыр қылма,
Сәйгүлікті жауыр қылма.
Сәйгүлікті жауыр қылма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың атқаратын ісі мен жауапкершілігін орынсыз ауырлатпауды ескертеді. «Ердің ісі...
Келер кезек, терме тезек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің өз реті, өз кезегі болатынын білдіреді. Тура мағынасында — тезек жинау сияқты ау...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.