Ақылды мен ақымақ туралы — 9-бет 1532
Сұрыптау:
Әркімдікі өзіне,
Ай көрінер көзіне.
Ай көрінер көзіне.
Негізгі мағынасы Әр адамға өзінікі ай сияқты әдемі көрінеді. Мақал адамның өз баласын, жарын, үйін, туған жерін…
Әркімнің кеудесіне бір аяқ айран сияды.
Негізгі мағынасы Әр адамның кеудесіне бір тостаған айран сияды: кім болса да өзіне тән намысы, өзіндік бағасы, «мен де…
Әркімнің өзіне лайық қалыбы бар.
Негізгі мағынасы Қалып — нәрсеге пішін беретін үлгі: етікші етікті қалыпқа салып тігеді, ұста балқыған металды қалыпқа…
Әркімнің өз қолы өзіне қарай бүкір.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әр адамның өз қолы өзіне қарай иіліп, өз денесіне жақын тұрады. Астарлы…
Әркім өз бойына тон пішеді.
Негізгі мағынасы «Әркім өз бойына тон пішеді» деген мақал адам өзіне ыңғайлы, өз шамасына сай әрекет етеді дегенді…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Әркім өз қозысын қошқар санайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әр адам өз төлін, өз қозысын ерекше көріп, оны қошқардай бағалайды…
Әрлі болғанша, арлы бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңызды…
Әр нәрсеге асық болғанша,
Бір нәрсеге машық бол.
Бір нәрсеге машық бол.
Негізгі мағынасы Әр нәрсеге асық болғанша, бір нәрсеге машық бол дейді: бәріне құмартып, ештеңені меңгермегеннен гөрі…
Әр сұлудың бір міні бар.
Негізгі мағынасы Қанша сұлу болса да, әр адамның бір кемшілігі болады. Мақал мінсіз адам жоқ екенін еске салады. Сырт…
Әр таудың түлкісін өз қыраны алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр істің өзіне лайық адамы болатынын білдіреді. Тура мағынасында, әр тауда жүрген түлкіні…
Әр таудың шүйгінін аңсаған бұғы аштан өледі.
Негізгі мағынасы Әр таудың шүйгінін аңсаған бұғы аштан өледі деген мақал адамға бір ғана жерге, бір ғана мүмкіндікке…
Әсіре қызыл тез оңар.
Негізгі мағынасы «Әсіре қызыл тез оңар» деген мақалдың тура мағынасы — тым қанық, қызыл түсті бояу тез оңып кетеді…
Әтешке шақыр десең,
Таң атсын дейді.
Таң атсын дейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ісінен гөрі сылтау іздеуге бейім мінезін әжуалайды. Тура мағынасында әтешті шақыр…
Әтештей ғана әлі бар,
Атан жүгін көтермек.
Атан жүгін көтермек.
Негізгі мағынасы Әлі әтештің әліндей ғана, ал көтермек болғаны — атан түйенің жүгі. Мақал өз шамасын білмей, қолынан…
Әуедегі тырнадан жердегі торғай артық.
Негізгі мағынасы Әуедегі тырнадан жердегі торғай артық деген мақалдың тура мағынасы — аспанда ұшып жүрген тырнадан…
Әулиеден бас жесең,
Жүре-бара тас жерсің.
Жүре-бара тас жерсің.
Негізгі мағынасы Әулиенің басына арналып сойылған малдың басын, елдің назыр-садақасын өз пайдаңа жеп жүрсең, біраздан…
Бай бастас, батыр құлақтас.
Негізгі мағынасы Бай байлармен бас қосып, мәжілістес болады, батыр батырлармен ат құлағын тең ұстап, қатар шабады…
Байдан ауысады, балдан жұғысады.
Негізгі мағынасы Байдың қасында жүрсең, оның молшылығынан саған да бірдеңе ауысады; балды ұстасаң, қолыңа бал жұғады…
Байдан пайда, қудан айла артылмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бай адамнан да, қу адамнан да бір қасиет үзілмейді деген ойды білдіреді. Тура мағынасында…
Бай қасына көшіп бар да,
Байымасаң, маған кел.
Қу қасына көшіп бар да,
Құрымасаң, маған кел.
Байымасаң, маған кел.
Қу қасына көшіп бар да,
Құрымасаң, маған кел.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның кіммен араласса, соның ықпалына түсетінін білдіреді. Байдың қасында жүрсең, байлық…
Байлауы жоқ шешеннен
Үндемеген есті артық.
Бәйге алмаған жүйріктен,
Белі жуан бесті артық.
Үндемеген есті артық.
Бәйге алмаған жүйріктен,
Белі жуан бесті артық.
Негізгі мағынасы Ойын түйіндей алмайтын шешеннен үндемей отыратын ақылды кісі артық, бәйге ала алмаған жүйріктен белі…
Байтал жүйрік, пайда жоқ,
Қатын шешен, парқы жоқ.
Қатын шешен, парқы жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай жақсы көрінген, бірақ шын мәнінде пайдасы жоқ нәрсенің қадірсіз болатынын меңзейді…
Байтал шауып бәйге алмас.
Негізгі мағынасы Байтал шауып бәйге алмас деген мақалдың тура мағынасы — жүйрікке жатпайтын байталдың үлкен жарыста…
Байын билеген әйел ауылды билеймін деп
Шәрһәкім болады.
Шәрһәкім болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі орнын білмей, өз шеңберінен асып кеткісі келген адам туралы айтады. Тура…
Бақа сисе, көлге сеп.
Негізгі мағынасы Мұндағы «сисе» — бақылдаса емес, сию, кіші дәретін жасау деген етістік. Мақалдың тура мағынасы…
«Бақ» десең де, «шақ» десең де жейді арыстан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арыстанның не «бақ» деп, не «шақ» деп атағанға қарамай, бәрібір жей…
Бақсам, бақа екен.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қарадым, бақа екен. Астарлы мағынасы — сырттай әдемі, қызық не пайдалы…
Бақсы бақсыны,
Жақсы жақсыны көре алмайды.
Жақсы жақсыны көре алмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір-біріне ұқсас не бір деңгейдегі адамдардың өзара қақтығысып…
Бақсыға ауруды қаратсаң,
«Пақыр, - дейді,
Қара ешкінің өкпесімен қақтыр», - дейді.
«Пақыр, - дейді,
Қара ешкінің өкпесімен қақтыр», - дейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бақсыға ауырған адамды көрсетсең, ол емнің орнына түрлі ырым-сырым айтып…
Бақсының емі өзіне қонбайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өзгенің сырын жазып, басқаның дертіне дауа айтқан адам кейде өз басындағы мәселені шеше…
Бақыл әулие емес,
Әулие бақыл емес.
Әулие бақыл емес.
Негізгі мағынасы Сараң адам әулие бола алмайды, нағыз әулие ешқашан сараң болмайды. Мақал қасиеттілік пен жомарттықты…
Бақырауық қоспақтан
Мыңқ етпейтін нар артық.
Тәрбиесіз жастардан
Өнегелі шал артық.
Мыңқ етпейтін нар артық.
Тәрбиесіз жастардан
Өнегелі шал артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалда сырттай даурығып, көп сөйлейтін, бірақ істің жөнін білмейтін адамнан гөрі, сабырлы да…
Бақыттың көзі соқыр:
не тазға, не ақылы азға қонады.
не тазға, не ақылы азға қонады.
Негізгі мағынасы Мақал бақытты соқыр жанға теңейді: ол кімге қонатынын көрмейді, сондықтан лайықты адамды таңдамай…
Бақыты жоқ адамға,
Бадырайған көз береді.
Дауасы жоқ ауызға,
Сылдыраған сөз береді.
Бадырайған көз береді.
Дауасы жоқ ауызға,
Сылдыраған сөз береді.
Негізгі мағынасы Бақыты жоқ адамға тағдыр бадырайған үлкен көз береді, ал дауасы жоқ, яғни ешкімге ем, шешім бере…
Балғын гүлде сояу жоқ,
Қас сұлуда бояу жоқ.
Қас сұлуда бояу жоқ.
Негізгі мағынасы Жаңа ашылған балғын гүлде құрғақ сабақ, тікен жоқ, нағыз сұлуда бояу жоқ. Мақал шын сұлулықтың табиғи…
Бал татыған балық сорпасын ішпейтін қарағым,
Қоңырсыған қой сорпасын ішіп қор болды-ау.
Қоңырсыған қой сорпасын ішіп қор болды-ау.
Негізгі мағынасы Балдай тәтті балық сорпасын менсінбей ішпейтін жан енді қоңырсыған қой сорпасын ішіп, қор болып отыр…
Балта шапқанша бөрене жол табады.
Негізгі мағынасы Балта сермеліп, енді түсейін дегенше бөрене өз жолын тауып үлгереді: соққы түскенше бір амал табылады…
Бал тәтті екен деп,
Бармағыңды жұтып қойма.
Бармағыңды жұтып қойма.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бал қанша тәтті болғанымен, оны көрумен шектеліп, саусағыңды жұтып қоюға…
Балық асқа бата жүрмейді.
Негізгі мағынасы Балық тұрған жерде ас тез бұзылатыны сияқты, «балық асқа бата жүрмейді» деген мақал кей жағдайда бір…
Балық жоқта бақа да балық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: балық жоқ жерде бақаға да балық деп қарауға болады. Астарлы мағынасы: шын…