Бал татыған балық сорпасын ішпейтін қарағым,
Қоңырсыған қой сорпасын ішіп қор болды-ау.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның талғамы мен қадірді білуі туралы. Тура мағынасында: бал татитын дәмді балық сорпасы бар, бірақ оны ішпейтін жан бар; ал қоңырсыған, жұпыны қой сорпасын ішіп-ақ қор болып жүр. Астарлы мағынасы — қолдағы бардың бағасын білмей, жақсыны менсінбей, жаманды қанағат қылатын адам өзіне зиян келтіреді. Яғни, таңдаудың да, талғамның да орны бар: сапалыны көре алмау, құндыны елемеу — адамның өзіне сын.
Образдар мен теңеулер
«Бал татыған балық сорпасы» — құнды, дәмді, пайдалы, таңдаулы нәрсенің белгісі. Ал «қоңырсыған қой сорпасы» — тұрмыстың жұпыны, жұтаң, төмен деңгейін аңғартады. Мұнда дәм арқылы өмірдегі жақсы мен жаманды салыстырып тұр. «Қор болды-ау» деген тіркес адамның орынсыз таңдауы немесе немқұрайдылығы салдарынан төмендеп, ұтылғанын білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал сапаны бағаламау, мүмкіндікті дұрыс пайдаланбау жағдайында айтылады. Мысалы, адам жақсы мамандық оқуға мүмкіндігі бола тұра, қызықпай жүріп, кейін төмен жалақылы жұмысқа амалсыз түссе, жұрт осы мақалмен ескертуі мүмкін. Мағынасы: жақсыны дер кезінде танып, қадірлей білу керек.
Qońyrsyǵan qoı sorpasyn iship qor boldy-aý.