Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348K
Қаралым
225
Орташа
Сұрыптау:
Ақылды көрші - төрің,
Ақымақ көрші - көрің.
Ақымақ көрші - көрің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көршінің адам өміріндегі орны өте маңызды екенін айтады. Ақылды, тәрбиелі, сабырлы көрші...
Қасқыр - ауыз, түлкі - құйрық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал айлакер, қу тілді, сырттай момын көрінгенімен ішінен өз пайдасын ғана ойлайтын адамды мең...
Ақылдымен сөйлессең,
Ақылыңа ақыл қосылар.
Ақымақпен сөйлессең,
Өз ақылың тосылар.
Ақылыңа ақыл қосылар.
Ақымақпен сөйлессең,
Өз ақылың тосылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кіммен араласқаны оның ойына, мінезіне және танымына әсер ететінін білдіреді. Ақы...
Бармын деп тасыма,
Жоқпын деп жасыма.
Кеудеде жан барда,
Әр іс түсер басыңа.
Жоқпын деп жасыма.
Кеудеде жан барда,
Әр іс түсер басыңа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екі ұдай күйге де сабырмен қарауға шақырады. «Бармын деп тасыма» — қолың жетіп, жа...
Сақал текеде де бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — текенің де сақалы болады. Астарлы мағынасы — сыртқы белгі ғана адамды,...
Бұл не қылған батпан құйрық,
Тегіннен-тегін жатқан құйрық?
Тегіннен-тегін жатқан құйрық?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда бір нәрсенің оңай, арзан, не себепсіз келгендей көрінуі мүмкін екенін м...
Ақыл алтау, ой жетеу.
**Негізгі мағынасы** «Ақыл алтау, ой жетеу» деген мақал адам баласының ақылы мен ойының көп қырлы, терең екенін білдіре...
Қазаннан қара нәрсе жоқ,
Ассаң, қарын тойдырар.
Қардан аппақ нәрсе жоқ,
Ұстасаң, қолды тоңдырар.
Ассаң, қарын тойдырар.
Қардан аппақ нәрсе жоқ,
Ұстасаң, қолды тоңдырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал дүниедегі бір нәрсенің сыртқы түрі мен ішкі әсері әрқашан бірдей бола бермейтінін аңғарта...
Текті жігіт тек жүрер,
Текелес киік жай жүрер.
Текелес киік жай жүрер.
**Негізгі мағынасы** Текті, тәрбиелі жігіт өз мінезін тежеп, орынсыз даурықпай, сабырмен, байыппен жүреді. Ол көп сөзге...
Екі қошқардың басы бір қазанға сыймайды.
**Негізгі мағынасы** Екі қошқардың басы бір қазанға сыймайды деген мақал бір ортада екі күшті, мінезі қатты, өз дегеніне...
Қасқырдан қайрат кетсе,
Ешкіні «апа», текені «жезде» дейді.
Ешкіні «апа», текені «жезде» дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қайраты кеткен қасқыр әлсізденіп, бұрын жем қылатын ешкіге де батпай, о...
Кәрі қасқыр қақпанға түспейді.
**Негізгі мағынасы** Кәрі қасқыр қақпанға түспейді деген мақалдың тура мағынасы — көпті көрген, айла-тәсілді жақсы біле...
Қиынға қиналмаған оңайға ойланбайды.
**Негізгі мағынасы** Қиындық көрмеген, тар жол-тас кешпеген адам жеңіл істің қадірін де, мәнін де терең түсіне бермейді....
Етік жамағанды көрдік,
Тақия жамағанды көрмедік.
Тақия жамағанды көрмедік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай ұсақ көрінгенімен, адамның орынсыз, ұятсыз мінезін сынайды. Етік жамау — қалыпты,...
Жаман ат соқпақшыл,
Жаман кісі тоқпақшыл.
Жаман кісі тоқпақшыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді адамды жаман аттың қыңырлығымен салыстырады. Тура мағынада, соқпақшыл ат жү...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.