«Әркімнің кеудесіне бір аяқ айран сыяды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның кеудесіне, яғни ой-санасына, өзіне ғана тән бір сенім, бір мақсат, бір намыс сыйып тұратынын білдіреді. Тура мағынасында «кеудеге бір аяқ айран сияды» деген өте дәл өлшем емес, бірақ астарында әр адамның ішкі дүниесі, пиғылы мен көзқарасы өзіне лайық бір ғана шамаға бағынады деген ой жатыр. Яғни адам өз шегін, өз қабілетін, өз көңіл-күйін алып жүреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кеуде» — адам жаны мен ойының бейнесі. Ал «бір аяқ айран» — ішке толып тұратын мөлшер, адамның ішкі әлеміндегі бір арна, бір тоқтам сияқты. Айранның ақтығы мен қымбат қоры да кейде адамның таза ниетін, тұнық ойын меңзейді. Мақал адамның ішкі сыры сыртқа бірден көріне бермейтінін, әркімнің өз мінезі мен өз өлшемі болатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға орынсыз менмендікке салынба, әркімнің ойы мен мүмкіндігі әртүрлі екенін еске салу үшін қолданылады. Мысалы, бір ұжымда бәрі бірдей ойламайтынын, біреудің жаңа идеяны тез қабылдайтынын, біреудің сақтықпен қарайтынын айтқанда осы мақал орынды айтылады.