Жыртық тесікке күледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жыртық адамның киіміндегі тесікті көріп күлу. Ал астарлы мағынасы — өзінде де кемшілік, мін бар адам басқа біреудің ұсақ мінін келемеждеп, мазақ етпеуі керек деген ой. Яғни біреуді кемсітуге асықпай, әуелі өзіңе қара деген өнеге айтылады. Адам өз бойындағы олқылықты байқамай тұрып, өзгенің кемшілігін сөз етуі дұрыс емес.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жыртық» пен «тесік» — сыртқы кемшілік пен тұрмыстық жетіспеушіліктің бейнесі. Ол адам бойындағы әлсіздік, мін, ұятсыз күлкі, орынсыз сын сияқты қасиеттерді астарлап көрсетеді. «Күледі» деген әрекет — мазақ, келемеж, өзін жоғары қоюдың белгісі. Мақал сыртқы көріністі емес, ішкі мәдениетті бағалауға шақырады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не күнделікті ортада біреудің қатесін келемеждеуге қатысты жиі айтылады. Мысалы, емтиханнан әрең өткен адам сыныптасындағы кішігірім қатені көпке жариялап күлсе, оған «Жыртық тесікке күледі» деп ескерту орынды. Бұл сөз адамды кішіпейіл болуға, өз кемшілігін түзеп барып өзгені сынауға үндейді.