Жүйріксіз шабан болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жүйріксіз шабан болмас деген мақалдың тура мағынасы — бәйгеге түсетін жүйрік ат болмаса, оның қасында шабан аттың баяулығы онша байқалмайды. Астарлы мағынасы — жақсы мен жаманды, мықты мен әлсізді салыстырғанда ғана айырма анық көрінеді. Яғни, бір ортада алғыр, еңбекқор, қабілетті адам тұрса, қасындағылардың деңгейі де айқындалады. Бұл сөз кейде «жақсының жанында жаманы көрінеді» деген ойды білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жүйрік» — озық, шапшаң, талантты, ал «шабан» — баяу, әлсіз, артта қалатын адам не нәрсе. Халық аттың жүрісін мысалға алып, өмірдегі бәсеке мен салыстыруды дәл көрсеткен. Жүйрік аттың қасында шабанның кемшілігі бірден байқалатыны сияқты, білімде, еңбекте, өнерде де мықты адамның жанында өз деңгейің көрінеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір оқу, жұмыс, спорт сияқты салаларда жиі қолданылады. Мысалы, сыныпта бір оқушы өте зерек болып, үнемі үздік нәтиже көрсетсе, өзгелер де соған қарап көбірек дайындалады, ал әлсіз тұстары анық көрінеді. Яғни, бәсеке бар жерде даму да, өз орныңды тану да болады.