Иегі қисықтың сақалы түзу болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ішкі мінезі, ниеті немесе болмысы дұрыс болмаса, сыртқы көрінісімен оны жасыру қиын дегенді білдіреді. Тура мағынада иегі қисық адамның сақалы да көзге біркелкі көрінбеуі мүмкін. Астарлы мағынада адамның кемшілігі, қисынды емес ісі, теріс пиғылы түптің түбінде сыртқа білінеді деген ой айтылады. Яғни, сыртқы сән мен жылтырлық адамды толық түзеп жібермейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «иек» — адамның бет-бейнесі, ал «сақал» — ер адамның сыртқы кейпі мен абыройының белгісі. «Қисық» сөзі тек дене бітімін емес, мінездің, ойдың, істің бұрмалануын да аңғартады. «Түзу сақал» — жинақылық, жөнділік, тәртіп сияқты жақсы қасиеттердің бейнесі. Сондықтан мақал сыртқы әдемілік ішкі кемшілікті бүркемелей алмайтынын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды сыртқы келбетіне емес, мінезі мен ісіне қарап бағалау керек дегенде қолданылады. Мысалы, біреу өзін өте мәдениетті, беделді етіп көрсеткенімен, уәдесінде тұрмаса, әділетсіздік жасаса, көп ұзамай шын бейнесі ашылады. Сондайда «Иегі қисықтың сақалы түзу болмас» деп, жасандылықтың ұзаққа бармайтынын ескертеді.