Жұрттың Ыбырайы - Ыбырай,
Біздің Ыбырай - сұмырай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адамның ел ішінде қадірлі, сыйлы болуы, ал өз ортасында керісінше бағаланбауы. Астарлы мағынасы — адамды жұрт көбіне сыртқы беделімен, атақ-даңқымен бағалайды, бірақ жақын орта оның шын мінезін, әлсіздігін жақсы біледі. Сондықтан біреудің сырт көзге жақсы көрінуі оның шын мәнінде мінсіз екенін білдірмейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «Ыбырай» — нақты бір адамнан гөрі, жалпы адам бейнесі. «Жұрттың Ыбырайы» дегені — көпшілік мақтаған, елге жақсы көрінген кісі; ал «біздің Ыбырай - сұмырай» деуі — өз ортасында қадірі төмен, мінезі ұнамсыз адам. «Сұмырай» сөзі тым өткір мысқыл ретінде қолданылып, адамның оғаш, жиіркенішті қылықтарын әжуалайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қоғамдық бедел мен шынайы мінездің айырмасын көрсеткенде қолданылады. Мысалы, бір адам әлеуметтік желіде өте мәдениетті, беделді көрінуі мүмкін, бірақ жұмыс орнында әріптестеріне дөрекі болса, жұрт осы мақалмен оның екіжүзділігін ишаралайды. Бұл сөз адамды сыртқы көрініске емес, нақты ісіне қарап бағалауға шақырады.
Bizdiń Ybyraı - sumyraı.