Жылайтын баланың үш күн бұрын көзі қышиды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір істің, белгі мен себептің алдын ала білінетінін меңзейді. Тура мағынасында жылайын деп тұрған баланың көзі үш күн бұрын қыши бастайтындай, кез келген нәтиженің өз алдында кішігірім белгісі болады. Астарлы мағынасы — адамның мінезі, көңіл күйі, ниеті немесе болатын оқиға ерте аңғарылады. Сондықтан сөз бен іс қашанда себепсіз болмайды, алдын байқап, ой елегінен өткізу керек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жылайтын бала» — шағын ғана образ емес, бір нәрсенің басталуын білдіретін белгі. «Көзі қышу» — жылаудың алдындағы алғашқы нышан. Халық осылайша үлкен оқиға кенеттен тумайтынын, оның алдында сезілерлік ұсақ белгілер болатынын бейнелейді. Бұл теңеу өмірдегі себеп-салдар байланысын өте қарапайым әрі әсерлі түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам мінезін, дау-дамайдың немесе қиындықтың белгілерін ерте байқау керек дегенде қолданылады. Мысалы, қызметкердің тәртібі ұзақ уақыт нашарлап жүрсе, кейін үлкен қателікке ұрынуы мүмкін. Сондайда «Жылайтын баланың үш күн бұрын көзі қышиды» деп, мәселенің белгісін дер кезінде байқауға шақырады.