Бұғаудан шошынған асау,
Қамытқа басын сұқпайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бұғауға, яғни шідер мен еркіндікті шектейтін құралға қорыққан асау жылқы қамытқа да жақындамайды. Астарлы мағынасы: бір рет жаман тәжірибе көрген, қысым мен зорлықтан жапа шеккен адам кейін қауіп бар жерден бойын аулақ салады. Яғни сақтық, үркектік, сенімнің азаюы осылай суреттеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «асау» — еркіндікке үйренген, жуасуға көнбейтін мінездің бейнесі. «Бұғау» — еркіндікті тарылтатын қысым, қорқыныш, зорлық белгісі. «Қамыт» болса, мойынға ілінетін еңбек құралы ғана емес, міндет пен тәуелділіктің де символы. Осы үш образ арқылы халық адамның көңіл күйін, қорғаныш мінезін дәл көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал сенімін жоғалтқан адамға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыс орнында бірнеше рет алданған қызметкер жаңа ұсынысқа бірден келісе қоймайды, алдымен бәрін анықтап алады. Бұл — орынсыз емес, тәжірибеден туған сақтықтың көрінісі.
Qamytqa basyn suqpaıdy.