Бүк түссе де менікі, .
Шік түссе де менікі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ашкөз, қызғаншақ адамның мінезін әшкерелейді. Тура мағынада бір нәрсе бүктеліп қалса да, шіктеніп, бүлінсе де «менікі» деп тартып ала беретін кісі айтылады. Астарлы мағынасы — өзгенің несібесіне көз тігетін, ортақ дүниені әділ бөлмей, бәрін өз пайдасына бұра тартатын пенденің пиғылы. Мұнда «менікі» деген сөз арқылы менмендік, дүниеқоңыздық және сараңдық сыналады.
Образдар мен теңеулер
«Бүк түссе» және «шік түссе» деген тіркестер заттың күйі қандай болса да, иемденуге дайын адамды бейнелейді. Яғни ол заттың сапасына, қажетіне, тіпті жарамдылығына қарамайды. Бұл образ адам бойындағы тойымсыздықты, шектен шыққан өзімшілдікті айқын көрсетеді. Халық мұндай сөз арқылы «бәрі менікі» дейтін кісінің шын мәнінде ештеңені құрметтемейтінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал ортақ дүние мен әділдікке қатысты жиі айтылады. Мысалы, жұмыста командаға арналған ресурсты бір адам өз қажетіне ғана алып, басқаларға қалдырмаса, оны осы мақалмен сынауға болады. Мағынасы — ортаққа ортақ көзбен қарау, өзгенің ақысына қол сұқпау керек.
Shik tússe de meniki.