Бөле берік емес,
Итмұрын өрік емес.
«Бөле берік емес, Итмұрын өрік емес.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бөле — ең жақын туыстардың бірі болғанымен, ол әрдайым мықты, сенімді тірек бола бермейді; ал итмұрын сырттай өрікке ұқсас болғанымен, шын мәнінде өрік емес. Астарлы мағынасы — адам туыстыққа, сыртқы ұқсастыққа немесе атқа қарап алданбауы керек. Кейде жақын көрінген кісі де көңілден шықпауы, ал жақсы көрінген нәрсе шынайы құндылық болмауы мүмкін. Сондықтан әр істі, әр адамды ісімен танып бағалау қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бөле» — туыс, жақын адам бейнесі. Бірақ «берік емес» деуі туыстың бәрі бірдей сүйеніш бола бермейтінін аңғартады. «Итмұрын» мен «өрік» — сырттай ұқсас, бірақ сапасы бөлек екі жеміс. Бұл образдар өмірдегі жалған ұқсастық пен шынайы болмыстың айырмасын көрсетеді. Халық осылайша сыртқы көрініске сенбеуді, ішкі мәнге қарауды ескертеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал сенім артатын адамды таңдауда, жұмысқа адам алуда немесе тауар сапасын бағалауда орынды айтылады. Мысалы, біреу танысына ғана сеніп, жауапсыз қызметкерді жұмысқа алған соң, ол істі дұрыс атқармаса, «бөле берік емес, итмұрын өрік емес» деп түйіндеуге болады. Бұл — көзбен көргенге емес, нақты іске сүйен деген сабақ.
Itmuryn órik emes.