Бойыңдай бой табылғанмен,
Ойындай ой табылмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның сыртқы көркі мен ішкі ақылын салыстырады. Бір адамнан өзіңе ұқсас бойды, түрді не жасты табуға болады, бірақ дәл өзіңдей терең ой, парасат, түсінік табу қиын дегенді білдіреді. Яғни, адамды адам ететін — дене бітімі емес, ойы, ақылы, пайымы. Астарында әркімнің ойы бөлек, сана-сезімі мен өмірді тануы ерекше екені жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бой» — сыртқы тұлға, дене сымбаты, ал «ой» — ішкі әлем, ақыл мен рухани болмыс. «Бойыңдай бой табылғанмен» деуі — сырттай ұқсастықтың көп екенін көрсетеді. Ал «ойындай ой табылмайды» дегені — адамның жеке дүниетанымы, ойлау қабілеті қайталанбас қазына екенін аңғартады. Мақал сыртқы ұқсастықтан гөрі ішкі тереңдіктің қымбат екенін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл сөзді білім, пікір, мінез салыстырылғанда қолдануға болады. Мысалы, сырттай бәрі бірдей сияқты көрінгенімен, екі маманның бір мәселені шешу тәсілі әртүрлі болуы мүмкін. Сол кезде біреуінің ойы ұтқыр, терең, өміршең болса, осы мақал орынды айтылады.
Oıyndaı oı tabylmaıdy.