Бір тойда екі жар жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір тойда екі қалыңдық, екі жар болмайды. Астарлы мағынасы: бір ортада, бір істің үстінде бәсеке не таңдау қатар жүрмейді, әр нәрсенің өз орны, өз реті бар. Кейде бұл сөз адамның бір мезетте екі жаққа да тең қызмет ете алмайтынын, бір шешімге келіп, соны ұстану керек екенін білдіреді. Сондай-ақ, екі бірдей талапты не екі бірдей таңдауды қатар алып жүру қиын деген ойды меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «той» — көпшілік жиналған, маңызды оқиға. «Екі жар» — бір уақытта екі таңдаудың, екі иенің, екі талаптың бейнесі. Қазақ ұғымында жар — тек жұбай емес, адамның өмірлік серігі, бірлігі. Сондықтан мұнда бір тойдың ішінде екі жардың болуы мүмкін еместігі арқылы өмірдегі шектеу, нақты таңдау, ортақ тәртіп көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам бір жобада, бір жұмыста немесе бір қарым-қатынаста екіұдай бола алмайтынын айтуға қолданылады. Мысалы, бір қызметкер бір мезетте екі бастықтың қарауынсыз, екі түрлі тапсырманы да толық орындай алмай қиналса, «бір тойда екі жар жоқ» деп, нақты басымдық таңдауға шақыруға болады.