Бұлбұлдан шешен құс жоқ,
Бармақтай-ақ қарасы.
Оқтан жылдам ажал жоқ,
Тырнақтай-ақ жарасы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға сыртқы сұлулықтың да, қауіпті нәрсенің де шағын көрініп, бірақ әсері зор болатынын меңзейді. Бірінші жолдағы бұлбұл — ең әсем үнді құс, сондықтан ол шешендік пен көркем сөздің символы. «Бұлбұлдан шешен құс жоқ» деу арқылы табиғаттағы ең әдемі үн иесін үлгі етіп, сөзге ұста, тілге жүйрік адамды астарлайды. Ал екінші жолдағы «оқтан жылдам ажал жоқ» — өлімнің күтпеген, қайтпас күш екенін білдіреді. «Тырнақтай-ақ жарасы» дегені жараның шағын ғана болып көрінгенімен, ауыр салдары болуы мүмкін екенін аңғартады. Яғни мақал өмірде ұсақ көрінген нәрсенің өзінде үлкен мән бар екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Бұлбұл — әсем үн, шешен сөйлеу, өнерлі тіл. Оның бармақтай қарасы — кішкентай болса да, қадірі биік деген ишара. Оқ — апаттың, қатердің белгісі, ал оның жылдамдығы ажалдың тоқтаусыз келетінін көрсетеді. Тырнақтай жара — болмашы көрінгенмен, дер кезінде қаралмаса, асқынып кететін нәрсенің бейнесі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды сөз саптау, қауіп-қатерді бағалау, денсаулыққа салғырт қарамау туралы айтарда қолдануға болады. Мысалы, біреу «ұсақ жара ғой» деп дәрігерге бармай жүрсе, сол жара асқынып кетуі мүмкін. Сонда бұл мақал еске түсіп, ұсақ нәрсені де елемеуге болмайтынын ұқтырады.
Barmaqtaı-aq qarasy.
Oqtan jyldam ajal joq,
Tyrnaqtaı-aq jarasy.