Болмасаң да ұқсап бақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның бойында бір қасиет болмаса да, соған ұқсауға, сол деңгейге жетуге тырысу керегін айтады. Яғни біреудің жақсы мінезін, білімін, еңбекқорлығын, мәдениетін көріп, соны үлгі ету қажет. Мұнда тура мағынада “ұқсап бақ” — сыртқы ұқсау емес, ішкі жетілуге талпыну. Астарлы мағынасы — өзіңді тәрбиелеу, кемшілігіңді түзету, жақсы адам болуға әрекеттену.
Образдар мен теңеулер
“Ұқсау” сөзі біреудің көшірмесі болу дегенді білдірмейді. Ол — өнеге алу, жақсыны бойға сіңіру. “Болмасаң да” деген тіркес адамға мінсіз болу міндет емес екенін, бірақ сол мінсіздікке жақындау парыз екенін аңғартады. Бұл жерде тұлға бейнесі емес, мінез бен іс-әрекет өлшемге айналады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, қарым-қатынаста жиі қолданылады. Мысалы, бір студент үздік оқитын досын көріп, “мен де соған ұқсап бақамын” деп күнделікті жоспарын түзеді, кітап оқуға, уақытты дұрыс бөлуге кіріседі. Осылайша мақал адамды талаптануға, өз мүмкіндігін арттыруға шақырады.