Көп қаласа, көк тоқтыңды сойып бер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жұрт көп нәрсені талап етсе, тіпті ең қымбат малыңды да беруге мәжбүр боласың деген ишара. Астарлы мағынасы — орынсыз, шектен тыс қалау адамды қиын жағдайға түсіреді. Адам өз тілеуінің, талабының мөлшерін білуі керек, өйткені шексіз сұраныс пен қомағайлық ақырында өзіңе салмақ болады.
Образдар мен теңеулер
«Көк тоқты» — жас, бағалы, семіз қозы секілді қымбат дүние, яғни адамның қолындағы ең тәуір нәрсені білдіреді. «Сойып бер» деген тіркес — біреудің тілегін орындаудың шегі жоқ екенін, тіпті үлкен шығынға да алып келетінін көрсетеді. Мұнда мал бейнесі арқылы дүниеқоңыздық пен артық талаптың ауыр салдары әдемі берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдардың біреуден үнемі артық нәрсе күтуі, шектен тыс талап қоюы туралы айтқанда қолданылады. Мысалы, жұмыста қызметкер өз міндетінен бөлек, үнемі басқаға да жүктеме сұрап, бәрін басқарғысы келсе, әріптесі: «Көп қаласа, көк тоқтыңды сойып бер» деп әзіл-шыны аралас ескертуі мүмкін. Бұл — қанағат пен өлшемді сақта деген ой.