Қас сараң өз тамағын өзінен тығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өте сараң адам өзіне де қимайтын, тіпті өз несібесін өзі тығып ұстайтын мінезді әшкерелейді. Тура мағынасында адам өз тамағын жасырып, біреуге бермей қояды. Астарлы мағынасы — сараңдықтың шегі болмайтынын, ондай кісі қажет кезде де бөлісе алмай, өз пайдасын өзі де дұрыс пайдалана алмайтынын көрсетеді. Сараң жанның байлығы да, ырысы да кісілікке айналмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қас сараң» сөзі жай ғана ұқыпты емес, мінезі қатты, тым тар, іштар адамды білдіреді. Ал «өз тамағын өзінен тығады» деген тіркес сараңдықтың қандай абсурд деңгейге жететінін образды түрде көрсетеді: адам өзіне арналған асын да жасырады, яғни дүниені пайдалануда да, бөлісуде де ашық емес. Бұл теңеу сараңдықтың адамды рухани кедейлететінін байқатады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ақшасын, уақытын, тіпті қарапайым көмегін де аяйтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреудің жұмысы жүріп кетсе де, ол қасына келген әріптесіне кеңес бермей, өзі ғана пайда көргісі келсе, жұрт оны сараң не іштар деп бағалайды. Мақал мұндай мінездің сый-құрмет әкелмейтінін ескертеді.