«Қарау бай жаназасына жинайды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақалдағы «қарау» — сараң, қолы тар адам. Тура мағынасы: сараң бай өз жаназасына жинайды. Яғни ол дүниені өмір бойы жинап, өзі де жемейді, өзгеге де бермейді; ақыры ол байлық оның өлімінен кейін ас-жиынға, бөтен қолға жұмсалады. Астарлы мағынасы — дүниенің қызығын көрмей, тек жинаумен өткен өмір мәнсіз; байлық адамға қызмет етуі керек, адам байлыққа құл болмауы тиіс. Мақал сараңдыққа мысқылмен қарайды.
Образдар мен теңеулер
«Қарау бай» — қазынасы мол, бірақ көңілі тар адамның бейнесі. «Жаназа» — өмірдің соңы, адамнан қалған дүниенің есебі. Жинаған байлығы тек сол күні ғана ашылатыны сараңдықтың бар нәтижесін бір көрініске сыйғызады. Халық бұл бейнемен өлшеусіз жинаудың түбі бос екенін көрсеткен.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал ақша жинауды өмірдің жалғыз мақсаты еткен адамға айтылады. Мысалы, біреу табысы жақсы бола тұра, ата-анасына көмектеспей, балаларының оқуына да, өз денсаулығына да қаржы бөлмей, тек шотындағы соманы өсірумен жүрсе, жақындары: «Қарау бай жаназасына жинайды», – деп күйінеді. Жинақтың пайдасы бар, бірақ ол бүгінгі өмірді ұмыттырмауы керек.