Қожаң берсе, қойныңа сал.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — біреу жақсылық, олжа не пайда берсе, оны дереу алып, құр жібермей пайдалан деген ой. Астарлы мағынасы — қолың жеткен мүмкіндікті бағалау, ұсынылған игілікті уақтылы қабылдау керек деген сөз. Халық мұнда «берілген нәрсенің қадірін біл, кейін кеш болуы мүмкін» деген өмірлік тәжірибені түйіндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қойныңа сал» деген тіркес — алған нәрсені жоғалтпай, өз пайдаңа жарату, сақтап қою дегенді білдіреді. «Қожаң» сөзі беруші, ықпалды не мүмкіндік иесі сияқты ұғынылады. Яғни мақал адамды салғырт болмай, берілген несібені тез танып, орнымен қолдануға шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұсыныс, қолжетімді мүмкіндік немесе жақсы кеңес келгенде қолданылуы мүмкін. Мысалы, бір адамға тиімді жұмыс орны бір-ақ рет ұсынылса, «Қожаң берсе, қойныңа сал» деп, сол мүмкіндікті жібермей қабылдауға үндейді. Бұл — батылдықпен шешім қабылдап, пайдалы істі кешіктірмеу керегін еске салатын сөз.