Қалтаң құр болса, молда саңырау.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қалтаңда ақша болмаса, сөзің өтпейді деген астар бар. Яғни адамда қаражат, сыйлық не пайда жоқ кезде кейбіреулер оның өтінішін, сөзін елемей қояды. Мақал адамдық қатынаста материалдық мүдденің әсері барын сынайды, сонымен бірге ақшаға қарап төрелік айту, құр сөзді ғана қадірлеу сияқты мінезді әшкерелейді.
Образдар мен теңеулер
«Қалтаң құр» дегені — қолыңда қаржы, берер дүниең жоқ деген бейне. «Молда саңырау» тіркесі тура мағынада емес, астарлы түрде қолданылған: айтқаныңды естімегендей, көңіл бөлмегендей дегенді білдіреді. Мұнда молда бейнесі кез келген адамға, тіпті бедел иесіне де ишара болуы мүмкін. Яғни пайда жоқ жерде құлақ та, ықылас та жабық болады деген ой берілген.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал кейде қызмет алу, көмек сұрау, таныстық арқылы мәселе шешу кездерінде айтылуы мүмкін. Мысалы, бір адам демеушілік сұрап барғанда, уәде еткенін орындамаса, жұрт «қалтаң құр болса, молда саңырау» деп, қаржысы жоқ адамның сөзіне жұрттың селқос қарайтынын меңзейді. Бұл мақал адамды ақшаға табынбауға, ал өзгелерді құрмет пен әділдікке шақырады.