Көрпеңе қарай көсіл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Көрпеңе қарай көсіл» деген мақал адамға шамасы мен мүмкіндігін білуге, соған сай әрекет етуге кеңес береді. Тура мағынада — адам ұзын көрпеге қарай аяғын созып жатады, яғни бар киіміңе, бар дүниеңе қарап ыңғайланасың. Астарлы мағынада — өзіңнің жағдайыңды, табысыңды, күш-қуатыңды ескеріп өмір сүр деген сөз. Қолың жетпейтін іске ұмтылып, артық шығынға батпау, өз деңгейіңнен асып кетпеу, есеппен қадам жасау қажеттігін білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «көрпе» — адамның несібесі, мүмкіндігі, дәулеті. «Көсіл» — кең жайылу, еркін әрекет ету. Яғни көрпе қандай болса, соған қарай қимылда деген бейне арқылы халық өмірдің өлшемін өте анық көрсеткен. Бұл жерде көрпе тек төсек жабдығы емес, адамның тіршіліктегі шегі мен шама-мөлшерінің символы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қаржыны дұрыс жоспарлау, қарызға белшеден батпау, шамадан тыс қымбат нәрсе алмау сияқты жағдайларда жиі қолданылады. Мысалы, студент айлығына сай пәтер жалдап, сәнділігіне бола тым қымбат үй алуға ұмтылмаса, «көрпеңе қарай көсіл» деген дәл келеді.