Қарыз, қарызды беру - парыз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қарыз алу оңай, бірақ оны уақытында қайтару – адамдық міндет. Мақалдың тура мағынасы: біреуден алған нәрсені иесіне қайтару керек. Астарлы мағынасы: уәдеге беріктік, адалдық пен жауапкершілік адам абыройын сақтайды. Қарызды өтеу тек материалдық іс емес, ол – сенімге қиянат жасамаудың белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қарыз» сөзі тек ақша не затты емес, жалпы алған аманат пен міндетті білдіреді. «Парыз» – парыз болғандықтан, оны орындау бұлжытпас борыш екенін көрсетеді. Яғни, халық қарызды жай есеп емес, адамгершілік өлшемі ретінде түсіндіреді. Бұл жерде «беру» әрекеті міндеттің соңғы кезеңін, яғни өтеудің қажеттілігін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал банк не дос-жаран арасындағы қарызға да қатысты айтылады. Мысалы, досыңнан уақытша ақша алсаң, уәде еткен күні қайтарып беру керек. Сонда ғана арадағы сыйластық бұзылмайды, сенім сақталады. Бұл мақал адамдарды ұқыптылыққа, адалдыққа және жауапкершілікке тәрбиелейді.