Қойың болмаса,
Байлықта ойың болмасын.
«Қойың болмаса, Байлықта ойың болмасын.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: егер қойың, яғни мал-мүлкің болмаса, байлық туралы көп ойлама дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы — қолда жоқ нәрсеге шамадан тыс әуестенбей, алдымен барға қанағат етіп, тіршілікке қажет істі ойлау керек. Халық мұнда орынсыз қиял мен бос армандардан гөрі, нақты еңбек пен мүмкіндікке сүйенуді насихаттайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қой» — тек төрт түліктің бірі ғана емес, қазақ ұғымында дәулет пен несібенің, тұрмыс берекесінің белгісі. «Байлық» сөзі сол малдың көбейіп, молшылыққа жеткізетін ұғымын танытады. Ал «ойың болмасын» деген тіркес адамды пайдасыз қиялдан тежеп, шынайы жағдайды қабылдауға шақырады. Яғни, мақал мал арқылы байлықтың қадірін де, жоқтықтың шегін де аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қаржыны орынсыз қиялмен емес, есеппен басқару керек деген ойға сай келеді. Мысалы, айлығы аз адам бірден үлкен бизнес туралы ойлап қана қоймай, алдымен мамандығын жетілдіріп, табысын көбейтудің жолын іздеуі керек. Сонда ғана арман нақты нәтижеге айналады.
Baılyqta oıyń bolmasyn.