Қанша шешен болса да,
Дауға салма малсызды.
«Қанша шешен болса да, Дауға салма малсызды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Қанша шешен болса да, малсыз адамды дауға салма дейді. Ертеде дауда ұтылған жақ айып, құн төлеген, даудың өзі де шығынсыз болмаған: биге сый, қонақ күту, жол. Малы жоқ адам ұтылса, төлей алмайды, ұтса да, сөзінің салмағы аз: жұрт қолында бары бар кісіні тыңдаған. Мақал ащы шындықты айтады: дау тек сөзбен емес, мал-мүлікпен де жүреді. Кедейді шығынды дауға итермей, оны аяу деген ниет те бар.
Образдар мен теңеулер
Мал — көшпелі қоғамдағы байлықтың, абыройдың, кепілдіктің өлшемі. Дауға салу — біреуді даудың ортасына қою, оны өкіл ету не дауға тарту. Шешендік пен малсыздық қатар қойылған: сөз өнері керемет болса да, артында тұрар байлығы жоқ кісі әлсіз. «Қанша... болса да» тіркесі шешендіктің құнын төмендетпейді, тек оның жалғыз өзі жеткіліксіз екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды шығыны көп сотқа, дауға кіріспек болған, бірақ қаражаты жоқ адамға сақтық ретінде айтады. Дау мен саясатта ақша мен ықпалдың салмағы туралы ащы ой ретінде де қолданылады. Кедей адамды кемсіту үшін айту орынсыз. Мысалы: «Сөзің дұрыс-ау, бірақ қорғаушыға ақшаң жоқ; қанша шешен болса да, дауға салма малсызды».
Қолданылу жағдаяттары
— Ірі компаниямен жер үшін сотқа түспек болған жалғыз көршісіне ауыл ақсақалы мақалды айтып, алдымен ауыл болып бірлесуді ұсынады.
— Екі ауыл шекара дауына өкіл таңдағанда, ақсақалдар шешен, бірақ жалғыз сиыры бар жігітті емес, ықпалды ағаны жібереді.
Daýǵa salma malsyzdy.