Көп жұмысқа қиналсаң,
Машақатқа тап боларсың.
Азға қанағат етпесең,
Оған да зар боларсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның қанағатсыздығы мен орынсыз көпті қууының соңы қиындыққа апаратынын ескертеді. Бір жұмысты шамадан тыс көбейтіп, бәріне бірдей ұмтылсаң, шаршап, машақатқа түсесің. Ал қолыңдағы азға разы болмай, барды бағаламасаң, соның өзінен де айырылып қалуың мүмкін. Яғни, асығыстық пен тойымсыздық адамды берекеден айырады, ал сабыр мен қанағат тыныштық әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көп жұмыс» — тек еңбек емес, шектен тыс құмарлық, бірден көп нәрсе істеуге ұмтылу деген астарды береді. «Машақат» сөзі ауырлық, бейнет, титықтау мағынасында қолданылған. Ал «азға қанағат» — қолдағы барды қадірлеу, тәубе ету, барға шүкір айту деген ұғым. «Оған да зар боларсың» деген жол адамның барынан айрылып, өкінішке ұрынатынын әсерлі көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, адам бірден бірнеше табыс көзін қуып, демалмай, жоспарсыз жүгіре берсе, денсаулығын да, негізгі жұмысын да әлсіретіп алуы мүмкін. Сол сияқты, бар жалақысына шүкір етіп, шығынды дұрыс жоспарлаған адам қаржысын тұрақты ұстайды. Сондықтан бұл нақыл өлшеммен әрекет етуге, қанағат пен ұстамдылыққа тәрбиелейді.
Mashaqatqa tap bolarsyń.
Azǵa qanaǵat etpeseń,
Oǵan da zar bolarsyń.