Көп ішінде жоқ болсаң,
Мін тағылар басыңа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Көптің ішінде көрінбей, ісіңмен де, сөзіңмен де орын таба алмасаң, ел арасында мін тағылуы мүмкін. Бұл мақал адамға жұрт ортасында жүріп, өз орныңды табуды, белсенді болуды, жауапкершілікпен әрекет етуді ескертеді. Тура мағынасы — көптің арасында жоқ болып кету, яғни көзге түспеу. Астарлы мағынасы — қоғамнан шет қалу, іске араласпау, пайдасы тимейтін адам болып көріну. Халық мұнда «жеке жүргеннің өзі емес, ел ішіндегі беделің мен еңбегің маңызды» деген ойды жеткізеді.
Образдар мен теңеулер
«Көп ішi» дегені — ел, жұрт, орта, қоғам. Ал «жоқ болсаң» сөзі тек физикалық болмауды емес, рухани және әлеуметтік тұрғыдан көрінбеуді білдіреді. «Мін тағылар басыңа» деген тіркес — жұрттың сын айтуы, күдікпен қарауы, беделіңе нұқсан келуі. Яғни бұл жерде бас — адамның абыройы, ал мін — ел ішіндегі теріс баға.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі жұмыста, оқуда, ұжымда өте орынды айтылады. Мысалы, бір қызметкер жиналысқа қатыспай, тапсырманы уақытында орындамаса, әріптестері оған сын айтуы мүмкін. Сондықтан адам қай ортада болса да, жауапкершілік танытып, көзге түсетін пайдалы іс жасауы керек.
Min taǵylar basyńa.