Көп жорытқан түлкі терісін алдырар.
«Көп жорытқан түлкі терісін алдырар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Көп жорытқан түлкі терісін алдырар деген мақал сақтық пен орынсыз қимылдың зиянын ескертеді. Тура мағынасында, түлкі көп жүріп, көп қимылдаса, қауіпке ұшырап, ақыры терісінен айырылады. Астарлы мағынасы — адам да шектен тыс қимылдап, асығыс шешім қабылдап, қажетсіз тәуекелге көп барса, өзіне зиян келтіреді. Яғни, әр істі ойланып, өлшеп-пішіп жасау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы түлкі — айлакер, бірақ сақ жүрмесе опық жейтін тіршілік иесінің бейнесі. «Көп жорытқан» тіркесі тек көп жүруді емес, себепсіз артық әрекет етуді, тынымсыз әбігерді білдіреді. «Терісін алдырар» деуі — сол артық қимылдың соңы үлкен шығынға, абыройдан, тыныштықтан айырылуға әкелетінін меңзейді. Бұл жерде тері — жанның, тіршіліктің, қорғанның белгісі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, адам әлеуметтік желіде немесе жұмыста бәріне араласып, артық сөз айтып, құпияны шашып жүрсе, беделінен айырылып қалуы мүмкін. Немесе кәсіп бастаған адам әр ұсынысқа жүгіріп, жоспарсыз тәуекел етсе, шығынға батады. Сондықтан мақал «сақ жүр, асықпа, артық қадамнан сақтан» деген ойды үйретеді.