Көп қыдырған - кезбе,
Көп сөйлеген - езбе.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал көп жер кезіп, орынсыз көшіп-қонып жүре берудің де, көп сөйлеп, сөзді өлшеп айтпаудың да жақсы емес екенін аңғартады. Тура мағынасы бойынша, көп қыдырған адам — тұрақсыз, бір орында орнықпаған кезбе; көп сөйлеген адам — сөзі шашыраңқы, ойы жинақы емес езбе. Астарлы мағынасы: адамға сабыр, орнықтылық, ойға тоқтау және сөзге ие болу қажет. Көп жүрген адам әрдайым дана бола бермейді, көп сөйлеген адам әрдайым шешен бола бермейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қыдыру» — тек жол жүру емес, берекесіз, мақсатсыз сенделуді білдіреді. «Кезбе» сөзі тұрақсыз мінездің бейнесі. Ал «көп сөйлеген» адамның «езбе» аталуы сөзді босқа созу, басқаның уақытын алу, мәнді ой айта алмау дегенді көрсетеді. Яғни мақал адамды сыртқы әрекеттен бұрын ішкі тәртіпке, ойлылыққа шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде де, күнделікті жұмыста да өзекті. Мысалы, бір адам үнемі жиыннан жиынға барып, бірақ нақты іс тындыра алмаса, оны «көп қыдырған — кезбе» деп сипаттауға болады. Ал чатта не жиналыста қажетсіз көп сөйлеп, негізгі мәселені айтпай соза беретін адамға «көп сөйлеген — езбе» деген ой дәл келеді.
Kóp sóılegen - ezbe.