Көп ақылды жиналса,
Қиын істі бітірер.
Көп ақымақ жиналса,
Оңай істі бүлдірер.

Негізгі мағынасы

Ақылды адамдар бас қосса, қиын істің де шешімін табады, ал ақымақтар жиналса, оңай істі де бүлдіреді. Мақал көптің күшіне сенуге болатынын, бірақ ол күштің сапасы жиналғандардың ақылына байланысты екенін айтады. Адамның көптігі әлі кепіл емес: ойсыз топ бір-бірінің қатесін еселейді, жауапкершілікті біріне-бірі ысырады. Ақылды топта әркімнің білгені бір арнаға құйылып, жалғыздың қолынан келмейтін жұмыс бітеді. Демек, іске кімдерді жинағаныңа қарап, нәтижесін алдын ала болжауға болады.

Образдар мен теңеулер

Мақал төрт жолдан құралған, оның екі жартысы айнадағыдай қарама-қарсы: «көп ақылды» — «көп ақымақ», «қиын іс» — «оңай іс», «бітірер» — «бүлдірер». Соңғы екі етістіктің дыбысы ұқсас болғандықтан, қарама-қайшылық құлаққа анық естіледі. «Көп» сөзі екі жартысында да бар: сан бірдей, айырмасы тек сапада. Ауыл өмірінде үлкен шаруа — киіз басу, үй тігу, мал қыстату — көп болып атқарылған, сондықтан жұрт жиналған жердегі ақылдың маңызын халық жақсы білген.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды бір іске адам жинағанда, топ құрғанда немесе кеңес өткізгенде айтады. Бір жағынан — бірлесіп ойлауға шақыру, екінші жағынан — кімді шақыратыныңды ойла деген ескерту. Кейде іс шатасып кеткенде әзіл аралас сынмен де айтылады. Белгілі бір адамдарды тікелей «ақымақ» деп атау үшін қолдану дөрекі естіледі. Мысалы: «Жиналысқа ісін білетін кісілерді шақырайық: көп ақылды жиналса, қиын істі бітірер».

Қолданылу жағдаяттары

— Ауылда өзенге көпір салу керек болғанда, ақсақал тәжірибелі ұсталар мен инженер жиенін бір дастарқанға жинап, ақылдастырады.
— Тойдың дайындығын бес туыс бір-бірімен ақылдаспай жүргізіп, ақырында екі асабаға бірдей тапсырыс беріп қояды. Апасы басын шайқап, мақалды еске алады.
— Мектептегі жоба тобында бәрі ақыл айтып, ешкім ешкімді тыңдамағандықтан, қарапайым плакаттың өзі бітпей қалады; мұғалім күле отырып мақалды айтады.