Көп асқанға бір апат,
Кесірліге бір кірапат.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал шектен шыққан нәрсенің соңы жақсылыққа апармайтынын ескертеді. «Көп асқанға» дегені — өзін тым жоғары ұстап, мөлшерден тыс кеткен, паңданған, шектен асқан адам. «Бір апат» — сондай кісінің бір күні күтпеген қиындыққа, күйреуге ұшырауы мүмкін екенін білдіреді. Ал «кесірліге бір кірапат» дегені — кесірі көп, қыңыр, зиянды адамның өз ісінің кесірі өзіне тиіп, ақыры опық жейтіні туралы астарлы ой. Яғни мақал адамды сабырға, қанағатқа, кішіпейілдікке шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «асу» — биіктеу, шектен шығу мағынасында қолданылған. Бұл тек биіктік емес, мінездің де асып-тасуын меңзейді. «Апат» пен «кірапат» сөздері өмірдегі тосын соққыны, берекенің бұзылуын бейнелейді. Халық бұл арқылы адам тағдырының бір сәтте өзгеруі мүмкін екенін, сондықтан тәкаппарлық пен кесірлі мінезден сақтану керегін жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал мансапқа мас болып, өзгелерді менсінбей сөйлейтін адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер әріптестерін төмен санап, бәрін өзім білемге салады. Біраз уақыттан соң қателігі көбейіп, беделі түседі. Сол кезде жұрт «Көп асқанға бір апат» деп, шектен шықпаудың мәнін еске салады.
Kesirlige bir kirapat.