Көп жасап күміс болғанша,
Аз жасап алтын бол.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өмірінің ұзақтығын емес, сапасын жоғары қояды. Тура мағынасында көп өмір сүріп, күмістей қарапайым күйде қалудан гөрі, аз өмір сүрсең де алтындай асыл, қадірлі бол деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — адамның жасы емес, артында қалдырған ісі, беделі, адамгершілігі маңызды. Қысқа ғұмырдың өзінде елге пайдаң тиіп, абыройың асса, ол ұзақ өмір сүріп, мәнсіз өткеннен әлдеқайда қымбат.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы күміс пен алтын — адамның құнын білдіретін бейнелі сөздер. Күміс те бағалы, бірақ алтын одан да қымбат, таза әрі сирек. Сондықтан мақал күмісті — орташа қадір, алтынды — ең жоғары қадір ретінде салыстырады. Бұл теңеу арқылы халық «ұзақ жасау» мен «артына өнеге қалдыруды» бір-бірімен қарсы қойып, нағыз бағалы өмірді көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал білімде, еңбекте, өнерде немесе қоғамдық қызметте ерекше із қалдырған адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір мұғалім көп жыл істемесе де, аз уақыт ішінде талай шәкіртке жол ашып, елге сыйлы болса, оны «көп жасап күміс болғанша, аз жасап алтын болған» деуге болады.
Az jasap altyn bol.