Көп жасаған білмейді,
Көп жүрген біледі.
«Көп жасаған білмейді, Көп жүрген біледі.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Көп жасаған адам бәрін біле бермейді, ал көп жүрген, көп көрген адам біледі. Мақал білімнің жастан емес, тәжірибеден, көрген-білгеннен келетінін айтады. Бір жерде отырып ұзақ ғұмыр кешкен адамның көргені аз болуы мүмкін, ал жол жүріп, ел аралаған кісі түрлі жұрт пен жағдайды көріп, көзі ашылады. Мұнда үлкенді кемсіту емес, тәжірибенің құнын айту басым.
Образдар мен теңеулер
Қазақ қоғамында қария сөзі қадірлі, үлкеннің сөзін тыңда деген қағида берік болған. Мақал осы қағиданы толықтырады: жас жалғыз өлшем емес. «Көп жүру» — көшпелі өмірдің бейнесі: жолаушылық, сауда, жорық, ел аралау арқылы адам сан түрлі жерді, салтты, адамды көреді. Екі жолдың «көп жасаған — көп жүрген», «білмейді — біледі» деп қарама-қарсы құрылуы мақалдың ойын ашық береді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды адамды жасына емес, тәжірибесіне қарап бағалау керегін айтқанда қолданады: жасы кіші болса да көп көрген маманның сөзін тыңдауға шақырады. Жастарды саяхатқа, ел көруге ынталандырғанда да айтылады. Қарт кісіні мұқату үшін айтсаң, дөрекі естіледі. Мысалы, қалада жол таба алмай тұрған атасына жүргізуші немересі жол көрсеткенде, атасы күліп: «Көп жасаған білмейді, көп жүрген біледі», — дейді.
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылдан көп шықпаған атасы мен жүк көлігінің жүргізушісі ұлы қай жолмен жүру туралы таласады. Әжесі мақалды айтып, ұлының сөзін құптайды.
— Тәжірибе алмасуға шетелге барып келген жас мұғалім әріптестеріне жаңа әдістерді көрсетеді. Мектеп директоры мақалмен оны қолдайды.
Kóp júrgen biledi.