Артын қысқан бай болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Артын қысқан бай болар деген мақал сырттай тарылып, қысыла жүрсе де, үнемшіл, есеппен өмір сүрген адамның ақырында дәулетке жететінін білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — қолдағыны орынсыз шашпау, шығынды тежеп, барды ұқыпты ұстау. Астарлы мағынасы — қанағат, сабыр, жоспарлы тірлік адамды біртіндеп молшылыққа жеткізеді деген ой.
Образдар мен теңеулер
«Артын қысу» тіркесі — белді бекем буып, қажетсіз шығынды азайту, ысыраптан сақтану деген бейнелі ұғым. Қазақ ұғымында байлық тек табыспен емес, үнем мен тиянақ арқылы жиналады. Сондықтан бұл мақал артық сән-салтанатқа әуестенбей, әр тиынды орнымен жұмсауды меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал айлықты дұрыс жоспарлау, қарызға батпау, жинақ жасау сияқты істерге сай келеді. Мысалы, жас отбасы табысының бір бөлігін бірден жинақ шотына салып, қалғанын қажеттілікке жұмсаса, уақыт өте қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізеді. Яғни, ұқыптылық пен тәртіп — берекенің бастауы.