Арзан менен қымбаттың,
Базар берер нарқы бар.
Жақсы менен жаманның,
Адам берер парқы бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — базарда әр заттың өз бағасы болады, арзан мен қымбаттың айырмасы көрінеді. Астарлы мағынасы — адам да сондай: жақсы мен жаманды, асыл мен осалды ажырататын өлшем бар. Заттың құнын базар белгілесе, адамның қадірін оның мінезі, ісі, сөзі, тәрбиесі мен адамгершілігі анықтайды. Яғни, сыртқы көрініс емес, ішкі сапа маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «арзан», «қымбат» сөздері тек саудадағы бағаны емес, адамның да сапалық деңгейін аңғартады. «Базар» — дүниенің, тіршіліктің өлшемі; «нарқы» — заттың нақты құны. Ал «адам берер парқы» дегені — адам баласының жақсы-жаманын ажырататын әділ таразы бар деген ой. Бұл жерде адам — бағалаушы ғана емес, өзі де бағаланатын тұлға.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды адам таңдауында, дос таңдауда, қызметкер бағалауда қолдануға болады. Мысалы, біреудің сөзі әдемі болғанымен, ісі сенімсіз болса, оның «қымбаттығы» сырттай ғана көрінеді; ал қарапайым, бірақ адал адам шын мәнінде жоғары бағалы болады. Сондықтан адамды танығанда сыртқы жылтырға емес, мінезі мен еңбегіне қарау керек.
Bazar berer narqy bar.
Jaqsy menen jamannyń,
Adam berer parqy bar.