«Арқа еті арша, борбай еті борша.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның көп қиналғанын, ауыр еңбек пен жоқшылықты бастан кешкенін білдіреді. Тура мағынасында «арқа еті» мен «борбай еті» қатты жүдеушілік пен шаршауды меңзейді. Астарлы мағынасы — бір істің соңында төзім мен қайсарлық керек, қиындық көрмей жеңіл жетістік болмайды. Адам өмір сынағына шыдап, қажымай еңбек етсе ғана нәтижеге жетеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «арқа еті арша» деген тіркес адамның арқасы жүдеп, сүйегі шығып кеткендей арықтағанын көз алдына әкеледі. Ал «борбай еті борша» деуі де дененің титықтап, шаршап-шалдығып тозған күйін бейнелейді. Арша мен борша сияқты салыстырулар адамның мүшкіл халін әсерлі суреттейді. Яғни, бұл жерде денедегі еттің жұқарып, әл-қуаттың азаюы бейнелі тілмен берілген.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал көбіне ұзақ әрі ауыр еңбектен кейін адамның әбден шаршағанын айту үшін қолданылады. Мысалы, бір студент емтиханға дайындалып, түн ұйқысын төрт бөліп жүрсе, үлкендер: «Арқа еті арша, борбай еті борша болыпты» деп оның қажырын сипаттайды. Бұл сөз еңбектің салмағын да, шыдамның қадірін де танытады.