Жер - жеті қат,
Аспан - алты қат.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жер мен аспанның шексіз, терең әрі құпиясы мол екенін білдіреді. Тура мағынасында, халық жерді де, көкті де қабат-қабат, өлшеусіз кең дүние деп елестеткен. Астарлы мағынасында, адам дүниенің сырын толық біле алмайды, әлемнің күрделілігі мен ұлылығын мойындауы керек деген ой жатыр. Мұнда өмірдің кеңдігі, табиғаттың тылсым күші және адамның шектеулі танымы меңзеледі.
Образдар мен теңеулер
«Жеті қат жер» мен «алты қат аспан» деген тіркестер — нақты есептен гөрі бейнелі сөз. «Қат» сөзі қабат, тереңдік, аралық деген ұғымды береді. Жердің жеті қабат, аспанның алты қабат деп сипатталуы халықтың ғаламды сатылы, реттелген, бірақ адамға түгел ашыла бермейтін әлем ретінде түсінгенін көрсетеді. Бұл образдар таңғалу, құрметтеу және тылсымға бас ию сезімін тудырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне табиғаттың ұлылығын, дүниенің шексіздігін айту үшін қолданылады. Мысалы, адам ғарыш туралы жаңалық естігенде немесе жердің ішкі құрылысы жайлы дерек оқығанда, «Жер — жеті қат, аспан — алты қат» деп, әлемнің қаншалықты күрделі екенін еске салады. Бұл сөз адамды кішіпейіл болуға, көп нәрсенің сыры әлі де зерттелмегенін түсінуге үйретеді.
Aspan - alty qat.