Жүрек дертін Тәңірі де жаза алмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жүректегі қайғы, шер, мұң сияқты рухани дертті ешбір дәрі де, тіпті Құдайдың өзі де бір сәтте «жазып» жібере алмайды деген ой. Астарлы мағынасы — адамның ішкі жарасы, әсіресе сүйіспеншілік, сағыныш, өкініш, қасірет сияқты сезімдер оңай басылмайды; оны уақыт, сабыр, түсіністік, мейірім ғана жеңілдетеді. Мақал адамның жан дүниесіндегі ауыртпалықтың сырт көзге көрінбейтінін, бірақ өте терең болатынын аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жүрек» — тек дене мүшесі емес, адамның сезімі, жан сыры, ішкі әлемі. «Дерт» сөзі қайғыны аурумен салыстырып, оның жанды әлсірететін күшін көрсетеді. «Тәңірі де жаза алмайды» деген тіркес бұл мұңның ауырлығын әсірелеп, оның адам жаны үшін қаншалықты терең екенін бейнелейді. Яғни, рухани қасірет қарапайым сырқаттан да күрделірек.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жақын адамынан айырылған, ғашық болып күйзелген немесе үлкен өкінішке ұрынған адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір кісі ұзақ уақыт бойы баласынан айырылып, көңілі орнына түспей жүрсе, жұрт «жүрек дертін Тәңірі де жаза алмайды» деп оның жан жарасының ауырлығын түсінеді.