Ініңнің ақтығына қарама,
Маңдайындағы бағына қара.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — інінің сыртқы тазалығына, яғни көрінісіне ғана қарамай, оның тағдыры мен пешенесіндегі бағы бар-жоғын ескер деген ой. Астарлы мағынасы — адамды тек түр-тұлғасына, жасына не әдепті қылығына қарап бағалама, әр адамның өмір жолы, несібесі, қабілеті мен жолы әртүрлі болады. Кейде көп сөйлемейтін, қарапайым көрінетін адамның бағы ашық болып, ісі алға басады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ақтық» — таза киім, ұқыптылық, сыртқы пішін ғана емес, көзге көрінетін жақсы мінездің белгісі. Ал «маңдайындағы бақ» — адамның пешенесіне жазылған несібе, жолы мен ырысы. Қазақ танымында маңдай — тағдырдың, өмір сызығының символы. Сондықтан мақал адамды сыртқы көрініске емес, ішкі несібесі мен өмірлік бағына қарап тануды үйретеді.
Қазіргі өмірде
Бұл сөзді бүгін де адамдарды бір сәттік әсермен бағаламау керек болғанда қолданамыз. Мысалы, жұмысқа қарапайым киінген үміткердің тәжірибесі мол, ойы терең болып, ұжымға үлкен пайда әкелуі мүмкін. Сонда оның «ақтығына» емес, «бағына», яғни нақты қабілеті мен мүмкіндігіне қараған дұрыс.
Mańdaıyndaǵy baǵyna qara.