Ісіңе қарама,
Маңдайыңдағы бағыңа қара.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өз ісін ғана емес, сол істің нәтижесін беретін бақ-ырысын да ойлауға шақырады. Тура мағынасында, бір істі атқарғанда тек әрекетке сүйенбей, оның сәті мен тағдырдағы жолы да маңызды деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — еңбектену керек, бірақ барлық нәрсе тек адамның күшіне байланысты емес; кейде жолыңның ашық болуы, несібеңнің келуі, сәтіңнің түсуі де үлкен рөл атқарады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «іс» — адамның қолымен істеген әрекеті, талабы, еңбегі. Ал «маңдайыңдағы бақ» — көзге көрінбейтін, бірақ өмірде жол ашатын ырыс, несібе, сәттілік символы. «Маңдай» сөзі қазақ танымында тағдырмен, жазмышпен байланысады. Сондықтан бұл тіркес адамның пешенесіне жазылған несібені, бақ пен құтты бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе еңбек пен мүмкіндік қатар жүретін жағдайда айтылады. Мысалы, бір адам жұмысқа өте мұқият дайындалып, жақсы резюме жасайды, бірақ бәрібір сұхбаттан өтпеуі мүмкін. Сол кезде үлкендер: «Ісіңе қарама, маңдайыңдағы бағыңа қара» деп, еңбегің бар, енді сәтіңнің келуін күт деп жұбатады. Яғни, табандылықпен қатар сабыр да керек дегенді білдіреді.
Mańdaıyńdaǵy baǵyńa qara.